pze realizm
desc

Czy przydatne?

Czym jest REALIZM

Co to znaczy: Definicja odnoszące się do okresu, prądu i stylu w poezji XIX wieku. Termin realizm jako ustalenie epoki literackiej po raz pierwszy wprowadzono na gruncie polskim w 1900 roku w pracy Chmielowskiego pt. Historia literatury polskiej. Program realizmu został przedstawiony we Francji na łamach pisma "Le Réalisme" i znalazł realizację w dziełach G. Flauberta, Stendhala, B. Prusa, L. Tołstoja, T. Manna. Realizm wymaga od artysty wiernego przedstawienia otaczającej go rzeczywistości (por. mimesis), ukazania prawdy opartej na wnikliwej obserwacji przez zobiektywizowaną narrację. Twórczość ma być odpowiedzią na potrzeby socjalne. ¬ródła realizmu należy szukać w starożytności (Iliada Homera), w renesansowych zwierciadłach czy XVIII-wiecznych upodobaniach literatury do imitatio vitae. W XVIII wieku pojawia się przeciwstawienie między realistą a idealistą, a więc między empirią i postawą scjentystyczną a intuicją i sentymentalizmem (F. Schiller). Tym samym realizm XIX wieku był przeciwstawiany idealizmowi i romantyzmowi. Realizm odrzucał imitację szablonowych wzorów artystycznych na rzecz odtwarzania modelu obserwowanego poprzez artystę świata, poezja miała być przykładem rzeczywistości, ma być pozbawiona wartościowania (postulat przezroczystości stylu). Temat utworu winien być osadzony we współczesności, gdyż umożliwia to ukazanie rzeczywistości traktowanej jako mechanizm, przejawiającej się w doświadczeniu. Realizm wymaga od pisarza, by dokonał wnikliwej selekcji materiału w celu wybrania przedmiotów typowych dla okresu opisywanego. Całość ujawnia się przez szczegół (konkret). Narracja w utworze realistycznym przeważnie prowadzona jest w trzeciej osobie (obiektywizm wypowiedzi), z kolei istotną rolę odgrywa język kolokwialny, który przywołany jest w prezentacji bohaterów. Charakterystycznymi gatunkami wypowiedzi realistycznej jest powieść i opowiadanie. W XX wieku następuje zmiana w sposobie myślenia o realizmie. Wyrasta ona raczej ze zmian, jakie nastąpiły wskutek rozwoju fizyki (fizyka kwantowa), psychologii. One to uzmysławiają relatywność świata. Realizm postulować rozpoczął wierność nie wobec rzeczywistości, lecz wobec tworzywa. Powieść rezygnuje z nadrzędnej prawdy, gdyż taka nie istnieje. W powieści następuje ukazanie rzeczywistości z wielu punktów widzenia, przez psychikę wielu bohaterów (Żeromski, Conrad). Realizm jest również kategorią interpretacyjną. W XX wieku pojawiają się terminy: realizm magiczny (termin zrodził się w Ameryce Łacińskiej równolegle z twórczością A. Carpentiera i G.G. Marqueza, ustala sposób narracji, która wyrasta z opisu konkretnej rzeczywistości, nad którą zostaje nadbudowana aura nadnaturalności przez zachwianie ciągu przyczynowo-skutkowego, rezygnacji z praw fizyki, przywołania przedmiotów kultury orientalnej), realizm groteskowy (termin Bachtina oznaczający brak równowagi między stylem realistycznym a potoczną logiką), realizm bez granic (każdy utwór jest realistyczny, jeżeli odnosi się do świata poza światem artyzmu). W XX wieku kategoria realizmu zostaje w Polsce i innych państwach realnego socjalizmu wykorzystana poprzez władzę do walki politycznej. Mówi się o epoce realizmu socjalistycznego (socrealizmu). AA BIBLIOGRAFIA: A. Brodzka: O pojęciu realizmu w powieści XIX i XX w. [w:] Problemy teorii literatury. T. I. Red. H. Markiewicz. Wrocław 1987; A. Brodzka: O kryteriach realizmu w badaniach literackich. Warszawa 1966; M. Głowiński: Mimesis językowa w wypowiedzi literackiej. "Pamiętnik Literacki" 1980, z. 4; H. Markiewicz: Kluczowe problemy wiedzy o poezji. Kraków 1970; Z. Mitosek: Mimesis krytyczna. "Pamiętnik Literacki" 1988, z. 3

Czym jest REALIZM znaczenie w Motyw literatura R .